Wiadomości ogólne

Definicja zdrowia i choroby nie jest łatwa, ponieważ trudne jest ok­reślenie ścisłej granicy pomiędzy stanem prawidłowym i patologicz­nym.

Światowa Organizacja Zdrowia przyjęła następującą definicję zdrowia: „Zdrowie to nie tylko niewystępowanie choroby lub nie­domagania, ale stan pełnej sprawności fizycznej, psychicznej i społecz­nej”.

Stan zdrowia można określać za pomocą mierników pozytyw­nych i negatywnych. Mierniki pozytywne charakteryzują roz­wój somatyczny i psychiczny populacji ludzkiej. Należą do nich np. wskaźniki antropometryczne, wyniki pomiarów fizjologicznych, bio­chemicznych itp. Za mierniki negatywne przyjmuje się najczęś­ciej chorobę lub zgon, czyli odchylenie od stanu zdrowia, prowadzące w krańcowych przypadkach do ustania czynności życiowych. Najważ­niejszymi miernikami negatywnymi są: zachorowalność, chorobowość i umieralność.

  • Ochrona zdrowia, jej zakres działania i funkcje

Organizacja ochrony zdrowia jako dyscyplina naukowa obejmuje następujące zagadnienia:

  1. badanie form organizacyjnych ochrony zdrowia w różnych wa­runkach społeczno-ekonomicznych;
  2. badanie stanu zdrowia społeczeństwa i jego uwarunkowań środo­wiskowych;
  3. wykorzystywanie osiągnięć naukowych do optymalizacji metod i form ochrony zdrowia społeczeństwa.

Organizacja ochrony zdrowia w praktyce obejmuje system instytu­cji, norm prawnych i działalności, mających na celu zapobieganie chorobom, szerzenie oświaty zdrowotnej, organizowanie rozpoznawa­nia chorób, ich leczenia oraz rehabilitacji.

Współczesna ochrona zdrowia pełni dwojakie funkcje: pod­stawowe, tj. związane z bezpośrednimi działaniami zapobiegawczy­mi, oraz pomocnicze, mające na celu zapewnienie warunków nie­zbędnych do pełnienia funkcji podstawowych.

  • Podstawowe funkcje ochrony zdrowia

Do podstawowych funkcji ochrony zdrowia należy szeroko pojęta profilaktyka, czyli zapobieganie, składające się z trzech faz obejmujących także leczenie oraz opiekę medyczno-społeczną.

Zapobieganie nieswoiste ma na celu umacnianie i poprawę zdro­wia. Obejmuje ono działanie ogólnohigieniczne, tworzenie korzyst­nych dla zdrowia warunków środowiska zamieszkania, pracy i nauki, a także problemy racjonalnego żywienia, prawidłowych stosunków międzyludzkich, wypoczynku, wychowania fizycznego i psychicznego, hartowania organizmu itp. Poczynania te dotyczą osób zdrowych, przed zadziałaniem czynnika chorobotwórczego na organizm. Ten element za­kresu działania ochrony zdrowia jest niezwykle ważny i tym trudniej­szy w realizacji, że wykracza znacznie poza zakres kompetencji służby zdrowia. Konieczna jest więc współpraca międzyresortowa, w której służba zdrowia zachowa rolę inicjatora i koordynatora działań.

Zapobieganie swoiste, podobnie jak zapobieganie nieswoiste, doty­czy ludzi zdrowych, ale zagrożonych konkretną chorobą. Działania są ukierunkowane na tzw. triadę ekologiczną, na którą składają się: czynnik chorobotwórczy, drogi przenoszenia zarazka oraz orga­nizm ludzki podatny na daną chorobę. Zapobieganie swoiste dotyczy zarówno chorób zakaźnych, jak i niezakaźnych.

Leczenie ukierunkowane na wczesne rozpoznanie procesu chorobowego ma na celu skuteczne jego przerwanie i — jeżeli to możliwe – przywrócenie stanu zdrowia sprzed zadziałania czynnika chorobotwórczego, zapobieżenie przejściu choroby w stan przewlekły lub inwalidztwo. Taki proces leczniczy jest prowadzony poprzez orga­nizowanie masowych badań profilaktycznych, okresowych badań pra­cowników zatrudnionych w przemyśle, stosowanie czynnego poradnic­twa, zapobiegawcze stosowanie leków w razie zagrożenia niektórymi chorobami oraz organizowanie badań diagnostycznych i usług leczni­czych w zakładach opieki zdrowotnej.

Leczenie ograniczające niekorzystne skutki choroby i rehabi­litacja są prowadzone u osób, u których choroba doprowadziła do ograniczenia sprawności organizmu lub wywołała kalectwo. W choro­bach lżejszych rekonwalescencja wspomagana jest leczeniem klima­tycznym, balneoterapią, fizykoterapią, leczeniem usprawniającym lub leczeniem dietetycznym. W chorobach o przebiegu długotrwałym sto­sowane są dodatkowo różne formy resocjalizacji i rehabilitacji zawo­dowej.

Opieka medyczno-społeczna rozciągana jest nad osobami niepeł­nosprawnymi fizycznie lub psychicznie, natomiast opieka terminal­na (do kresu życia) nad ludźmi nieuleczalnie chorymi. Ten rodzaj opieki prowadzi się, gdy nie można poprawić stanu zdrowia tych osób ani zapobiec niepomyślnemu przebiegowi choroby.

  • Pomocnicze funkcje ochrony zdrowia

Do pomocniczych funkcji ochrony zdrowia należą następujące dzia­łania:

  1. kształcenie kadr medycznych; powiązane jest ono z praktyczną działalnością służby zdrowia zarówno na poziomie uniwer­syteckim przed- i podyplomowym, jak i na poziomie szkolnictwa śred­niego;
  2. działalność naukowo-badawcza; prowadzą ją resorto­we instytuty naukowo-badawcze i akademie medyczne w ramach prac naukowych centralnie koordynowanych i tematów własnych;
  3. współpraca międzynarodowa w dziedzinie ochrony zdrowia; obejmuje ona wymianę informacji naukowych dotyczących prowadzenia działalności profilaktycznej i leczniczej, co przyczynia się do podnoszenia sprawności ochrony zdrowia;
  4. zarządzanie ochroną zdrowia; obejmuje ono planowa­nie, programowanie, ocenę funkcjonowania istniejących placówek, formułowanie dalszych potrzeb w dziedzinie ochrony zdrowia, pobu­dzanie do działania oraz kontrolę wykonania.

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.