Genetyczne działanie promieniowania jonizującego

Mutacje genowe i chromosomowe, pojawiające się pod wpływem promieniowania w rozrodczych komórkach męskich i żeń­skich, prowadzą do możliwości wystąpienia zmiany cech dziedzicz­nych. Mogą to być zmiany o różnym charakterze, począwszy od lek­kich i nieszkodliwych (zmiany zabarwienia skóry i włosów), poprzez różnego rodzaju wady wrodzone (w układzie kostnym, mięśniowym, krążenia, nerwowym) czy też zaburzenia w rozwoju psychicznym, aż do ciężkich wad metabolicznych i zmian ogólnoustrojowych, powodu­jących niezdolność do życia.

Prawdopodobieństwo ujawnienia się mutacji genowej zależy przede wszystkim od tego, czy ma ona charakter dominujący czy recesywny. Mutacje dominujące ujawniają się w pierwszym pokoleniu po­tomków osobnika, u którego doszło do powstania mutacji. Mutacje recesywne ujawniają się zazwyczaj w dalszych pokoleniach, ko­niecznym bowiem warunkiem ich ujawnienia się jest spotkanie przy zapłodnieniu dwóch jednakowo zmienionych genów (od ojca i matki).

Mutacje wywołane przez promieniowanie jonizu­jące charakteryzują się następującymi cechami:

  1. są szkodliwe,
  2. są podobne do mutacji spontanicznych wywołanych przez inne czynniki mutacyjne,
  3. występują z częstością wprost proporcjonalną do dawki promie­niowania,
  4. mogą pojawiać się pod działaniem nawet najmniejszych dawek promieniowania,
  5. występują z jednakową częstością — niezależnie od rozłożenia dawki w czasie,
  6. są nieodwracalne.

Nieodwracalność mutacji oznacza, że gen, który raz uległ zmianie, nie może ulec regeneracji. Jest on przekazywany z pokolenia na pokolenie i jeśli nie zginie wraz ze swoim nosicielem, mutacja ujawnia się w postaci wady dziedzicznej.

Większość mutacji wywołanych przez promieniowanie ma charakter recesywny, należy więc spodziewać .się, że ujawnią się one nie w pierwszym, lecz w dalszych pokoleniach pochodzących od ludzi napro­mieniowanych. Obecnie uważa się, że nie istnieje dawka pro­gowa promieniowania, że nawet najmniejsze dawki promieniowania mogą być przyczyną powstania mutacji.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.