Archive for the ‘Inne metody leczenia’ Category

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy

Choroba wrzodowa. Podstawą leczenia choroby wrzodowej jest zmniejszenie kwaśności soku żołądkowego. Można to osiągnąć dobiera­jąc tak potrawy, aby w jak najmniejszym stopniu pobudzały wydzielanie kwasu solnego w żołądku i jak najsilniej go neutralizowały.

W okresie zaostrzenia choroby przebiegającej z silnymi i uporczy­wymi bólami stosuje się dość rygorystyczną dietę, podając co godzinę małe porcje mleka z dodatkiem chudej śmietanki i ewentualnie białko jaja. Dietę taką stosuje się przez krótki okres, a później wystarczająca jest dieta łatwo strawna.

Głównymi zasadami leczenia choroby wrzodowej jest częste przyjmo­wanie małych posiłków (co 2-3 godz.), unikanie potraw wzmagają­cych wydzielanie soku żołądkowego (rosoły, sosy, ostre przyprawy, kawa, mocna herbata, potrawy smażone, pieczone, wędzone, tłuste, kwaśne, razowy chleb) i zwiększenie ilości spożywanych potraw białkowych, które dobrze neutralizują kwas solny. Ponieważ nadmiar mle­ka może okazać się szkodliwy, należy wypijać nie więcej niż 1 litr dziennie.

Ostre zapalenie żołądka, przebiegające z bólami w nadbrzuszu, wymiotami, dość często z krwawieniem, występuje najczęściej po nad­użyciu alkoholu, zażywaniu salicylanów, stresach, rozległych oparze­niach skóry i wymaga leczenia dietetycznego takiego jak przy za­ostrzeniu choroby wrzodowej.

Przewlekłe zapalenie żołądka daje objawy podobne jak choroba wrzodowa i powinno być leczone dietą łatwo strawną.

Dieta ubogoenergetyczna

Dieta ubogoenergetyczna jest stosowana u ludzi otyłych w celu ob­niżenia masy ich ciała. Około 98% otyłych to chorzy z otyłością pro­stą, spowodowaną nadmiernym spożywaniem pokarmów w porównaniu z zapotrzebowaniem energetycznym organizmu. Nadmiar pokarmów, a zwłaszcza tłuszczów i węglowodanów, jest magazynowany jako tłuszcz w tkance podskórnej i innych tkankach. Tylko ok. 2% ludzi otyłych cierpi na zaburzenia hormonalne, mogące być przyczyną nadmiernego gromadzenia tłuszczu.

Otyłość nie tylko niekorzystnie wpływa na urodę człowieka i je­go sprawność fizyczną, ale jest czynnikiem przyspieszającym pojawie­nie się i rozwój cukrzycy, miażdżycy, niewydolności krążenia. Nad­mierne spożywanie pokarmów i w konsekwencji otyłość są zazwyczaj spowodowane niewłaściwymi nawykami żywieniowymi nabytymi często już w domu rodzinnym. Do otyłości mogą prowadzić także przyczyny psychologiczne i bardzo mała aktywność fi­zyczna. Często nadwaga pojawia się po przekroczeniu 40 r. życia, kiedy aktywność fizyczna zmniejsza się, a spożycie pokarmów nie ule­ga zmianie.

Praca fizyczna zwiększa zapotrzebowanie energetyczne – męż­czyzna ciężko pracujący powinien otrzymać ok. 4000 kcal (16760 kJ), a kobieta ok. 3200 kcal (13400 kJ). Normy są przewidziane dla więk­szości ludzi w danej grupie wieku, ale nie dla wszystkich. Każdy czło­wiek jest inaczej zbudowany, ma inną przemianę materii. Stanowi więc indywidualność fizyczną, może się zatem zdarzyć, że przestrzega­nie norm energetycznych doprowadzi do otyłości lub wychudzenia; każdy wzrost masy ciała ponad normę powinien być sygnałem do ograniczenia ilości spożywanych pokarmów.

Istnieje wiele różnych tabel określających należną masę ciała. U lu­dzi dorosłych określa się ją według dwóch wzorów: wzoru Broca dla mężczyzn i wzoru Lorentza dla kobiet.

Za nadwagę uważa się już masę ciała przekraczającą o 10% ma­sę należną. Do zlikwidowania nadwagi prowadzi dieta ubogoe­nergetyczna. Ćwiczenia fizyczne są wskazane dla wszystkich osób zamierzających schudnąć, ale sam wysiłek fizyczny nie jest w stanie zlikwidować nadwagi.

Aby chudnąć, należy zmniejszyć spożycie do 900 — 1400 kcal (3700-5800 kJ) na dobę. Ilość białka należy zwiększyć do 1,5 g/kg masy ciała (m.c.) na dobę (norma 1 g/kg m.c. na dobę i 10-15% ogólnej wartości energetycznej), zmniejszeniu musi ulec ilość spożywanego tłuszczu do 0,3 — 0,5 g/kg m.c. na dobę (norma 1 g/kg m.c. i 25-33% ogólnej wartości energetycznej) oraz ilość węglowodanów do ilości uzupełniającej pożądaną wartość ener­getyczną diety (norma 60% ogólnej wartości energetycznej, w tym nie więcej niż 15% cukru). Musi być zapewniona dostateczna podaż witamin i składników mineralnych, a białko w 1/3 musi być pochodzenia zwierzęcego. Przy obliczaniu wartości energe­tycznej diety należy brać pod uwagę fakt, że nawet w chudym mięsie znajduje się ok. 3-6% tłuszczu. Cała dobowa ilość pokarmu musi być rozłożona na 5-6 posiłków — taki sposób odżywiania sprzyja bardziej chudnięciu niż spożycie tej samej ilości pożywienia w 2 — 3 posiłkach.

Osoby odczuwające dotkliwie głód mogą spożywać ubogoenergetyczne preparaty zawierające błonnik i wypełniające żołądek albo leki zmniejszające łaknienie, np. mazindol, stosowane pod ścisłą kontrolą lekarza.

W czasie odchudzania należy poznać zasady prawidłowego odżywia­nia, aby po osiągnięciu prawidłowej, należnej masy ciała nie powtó­rzyć dawnych błędów.

Dieta łatwo strawna

Każda dieta, a także żywienie prawidłowe, mogą spełniać zasady łatwostrawności.

Aby organizm człowieka mógł do celów energetycznych i odbudowy tkanek wykorzystać spożywane pokarmy, muszą one zostać strawione (rozbite) do prostych związków: aminokwasów, kwasów tłuszczowych, glicerolu, cukrów prostych – a następnie wchłonięte z przewodu po­karmowego do krwi. Istnieją pokarmy, które organizm człowieka ła­two trawi i przyswaja, np. chude mięso młodych zwierząt, białe pie­czywo, niektóre kasze, soki owocowe. Istnieją też pokarmy trudno strawne. Należą do nich głównie te, które zawierają dużo błonnika, a więc warzywa, ciemny chleb, grube kasze itp. Zalicza się tu także po­karmy wzdymające (kapusta, strączkowe), zbyt tłuste oraz ostre przy­prawy.

Bardzo ważny jest sposób przygotowania potraw. Znacz­nie zwiększa strawność pokarmów gotowanie, duszenie, rozdrabnianie (np. przecieranie warzyw), usuwanie z warzyw i owoców części szcze­gólnie twardych (np. usuwanie skórki z pomidorów). Przeciwwskazane są potrawy smażone, pieczone i odgrzewane. Produkty uży­wane do przygotowania posiłków dla człowieka chorego muszą być świeże, o najwyższej jakości, a przepisy higieny w kuchni skrupulat­nie przestrzegane.

Zasady diety łatwo strawnej, oprócz doboru odpowied­nich produktów spożywczych i właściwego przygotowania, obejmują przestrzeganie określonych zaleceń. Należy mianowicie:

  • spożywać 4 — 5 niewielkich posiłków dziennie,
  • jadać regularnie o tej samej godzinie,
  • kolację spożywać nie później niż na 2 godz. przed spoczynkiem nocnym,
  • jeść powoli, żuć dokładnie, nie połykać dużych kęsów,
  • unikać przemęczenia przed posiłkiem, odpoczywać po jedzeniu.

W zależności od rozpoznanej choroby i jej nasilenia lekarz zaleca jedne potrawy i zabrania spożywania innych. Może się okazać, że po­trawę zalecaną w danej chorobie konkretny chory źle toleruje, a inną, nie wskazaną, dobrze. Każdy zatem chory musi niejako dostosować dietę do swego organizmu, ale po uprzedniej konsultacji z lekarzem.

Dieta łatwo strawna jest zalecana w następujących stanach fizjolo­gicznych i chorobach:

  1. małym dzieciom i osobom w podeszłym wieku;
  2. w ostrych chorobach gorączkowych – w zapaleniu płuc, anginie, grypie;
  3. w chorobach przewodu pokarmowego – w pierwszym okresie po usunięciu pęcherzyka żółciowego, w dyskinezie dróg żółciowych, w pierwszym okresie po wirusowym zapaleniu wątroby, w przewlekłym zapaleniu żołądka, w stanie po usunięciu części żołądka, w przewle­kłym zapaleniu jelit oraz w kamicy żółciowej, przewlekłym zapaleniu pęcherzyka żółciowego, marskości wątroby, przewlekłym zapaleniu wątroby, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego;
  4. w chorobach układu krążenia — w niewydolności krążenia, w chorobie wieńcowej, nadciśnieniu tętniczym;
  5. w chorobach wymagających leżenia w łóżku i w okresie rekon­walescencji po ciężkich chorobach i zabiegach operacyjnych.