Zapobieganie najczęstszym powikłaniom

Zapalenie płuc. Do powikłania tego może dojść zarówno u osób długo leżących, jak i po ostrych chorobach, np. grypie, z powodu nie­dostatecznej wentylacji płuc i zalegania w nich śluzu. Aby zapobiec tej groźnej komplikacji, należy namawiać chorego do dobrej wentylacji płuc: do wykonywania głębokich wdechów i głębokich wy­dechów. Ponieważ ćwiczenia te łatwiej wykonywać w pozycji siedzą­cej, tułów chorego należy nieco unieść.

Aby pobudzić krążenie w płucach, klatkę piersiową chorego należy nacierać roztworami alkoholu i oklepywać uwypukloną dłonią. Nale­ży nakłaniać go do dokładnego odkasływania i odpluwania plwociny.

Odpluwanie ułatwia (jeżeli nie ma przeciwwskazań) częste picie ciep­łych płynów (mleko z sodą emską, wodą sodową). Jeżeli lekarz pozwoli, można namawiać chorego do opuszczania łóżka i przechadzania się po pokoju lub do wykonywania prostych ćwiczeń gimnastycznych.

Pokój należy wietrzyć pośrednio, tzn. otwierając drzwi do pomieszczenia uprzednio wywietrzonego. Jeżeli trzeba otworzyć okno w pokoju chorego, należy okryć go dodatkowo i narzucić coś na gło­wę. Chory nie może leżeć spocony w mokrej pościeli.

Odleżyny powstają wskutek niedokrwienia tkanek, a więc tam, gdzie na tkanki jest wywierany stały ucisk. Tworzeniu się odleżyn sprzyjają: niedbałe przygotowanie posłania chorego, leżenie na pomar­szczonej bieliźnie, okruchach, mokra lub wilgotna pościel, ucisk lub tarcie szyny czy gipsu.

Pierwszym objawem odleżyny jest zaczerwienienie skóry i ból. Następnie miejsce czerwone staje się coraz ciemniejsze, niedożywiona tkanka obumiera i oddziela się od podłoża, dając ow­rzodzenie odleżynowe. Najczęściej odleżyny powstają na poślad­kach w okolicy kości ogonowej, krzyżowej, wzdłuż kręgosłupa, łopa­tek, na piętach, na łokciach, a u chorych leżących na boku — w oko­licy stawu biodrowego, po wewnętrznej stronie kolan i na kostkach.

Odleżyny wywierają ujemny wpływ na psychikę chorego, a ponadto z powodu przerwania ciągłości tkanek — stanowią dogodne miejsce dla wtargnięcia do organizmu bakterii chorobotwórczych.

Zapobieganie ma największe znaczenie w walce z odleżynami. Oprócz dobrze zasłanego, suchego łóżka, polega ono na pobudzaniu krążenia w tkankach, likwidowaniu ucisku oraz stałej kontroli miejsc narażonych na tworzenie się odleżyn. Krążenie w tkankach pobudza się nacieraniem. Chorych szczególnie skłonnych do powstawania odleżyn naciera się co dwie godziny, a chorym porażonym i nieprzyto­mnym rozciera się miejsca uciśnięte po każdej zmianie pozycji ciała. Przy nacieraniu stosuje się jednocześnie lekki masaż skóry. Na­cierając używa się umiarkowanej siły fizycznej; zbyt silne naciera­nie sprawia choremu ból, zbyt delikatne — nie daje żadnego efektu. Skórę naciera się niskoprocentowym spirytusem (np. salicylo­wym), wódką, pianą z mydła, wodą z octem lub wodą kolońską. Zabieg kończy natalkowanie skóry. Dobrze działa, bezpośrednio przed nacieraniem, pocieranie najbardziej narażonych na ucisk miejsc — kostkami lodu umieszczonymi w worku z folii plastykowej.

Duże znaczenie w zapobieganiu odleżynom ma znoszenie uci­sku tkanek poprzez częste zmienianie pozycji ciała chorego, pod­kładanie pod pośladki gumowego krążka, poduszki z pianogumy czy z siemienia lnianego, ochranianie pięt i łokci przez przybandażowywanie do nich waty lub podkładanie pod nie krążków z waty. Korzystnie działa również materac z lateksu lub innego mikroporowatego tworzywa. Najlepsze są materace o powierzchni falistej, gdyż przy każdym ruchu wywierają ucisk na inne miejsce ciała. Chorzy z opatrunkami gipsowymi wymagają szczególnej czujności. Każde miej­sce bolesne pod gipsem musi być sprawdzone i odbarczone, do czego z reguły potrzebna jest pomoc lekarza.

W przypadku wystąpienia zaczerwienienia skóry miejsce to należy chronić od ucisku, co dwie godziny nacierać i nie dopu­szczać do leżenia chorego w mokrej lub wilgotnej pościeli. Jeżeli wy­stąpi zasinienie, należy postępować tak samo, z tym że nie należy nacierać miejsca zasinionego, tylko jego okolice. Zasinienie utrzymu­je się w stanie suchym, przysypując odkażającą zasypką, np. dermato­lem. Płytkie owrzodzenie odleżynowe można pokryć błonotwórczym aerozolem, np. hemostinem, i goić nie pokryte opatrun­kiem. Przy zmianach głębszych leczeniem odleżyny kieruje le­karz, przy czym nadal wykonuje się zabiegi zapobiegawcze.

Odparzenia powstają tam, gdzie dwie powierzchnie ciała są narażo­ne na stykanie i ocieranie się o siebie: pod pachami, w pachwinach, za małżowinami usznymi, u ludzi tęgich w fałdach powłok brzusznych, u kobiet pod piersiami, u mężczyzn pod workiem mosznowym.

Odparzenie zaczyna się zaczerwienieniem, obrzękiem i bólem; skóra staje się wilgotna, sącząca i bolesna. Aby nie dopuścić do odparzenia, należy kontrolować (najwygodniej przy myciu) miejsca na nie narażo­ne, utrzymywać je w stanie suchym i talkować (talk rozcierać, aby nie tworzyły się z niego zbite grudki).

Gdy pojawi się zaczerwienienie, miejsca te należy przetrzeć spirytusem salicylowym lub zwykłym, natalkować i oddzielić stykają­ce się powierzchnie płaskim kawałkiem gazy. W zmianach są­czących nie należy stosować talku, lecz smarować je alkoholo­wym roztworem fioletu goryczki i nałożyć jałową gazę w celu ochrony przed zakażeniem.

Utrata sprawności mięśniowej. Przy długotrwałym leżeniu w łóż­ku i ograniczeniu ruchów nie pracujące mięśnie wiotczeją, zanikają, stawy sztywnieją, co doprowadza do zmniejszenia sprawności fizycz­nej. Bardzo ważne jest więc, aby leżenie w łóżku ograniczyć do mini­mum, a leżącemu polecić wykonywanie wszystkich możliwych ruchów i wzmacnianie mięśni różnorodnymi ćwiczeniami. Jak tylko wyrazi zgodę lekarz, chorego należy ubierać i sadzać na fotelu. Pobyt chore­go poza łóżkiem należy codziennie przedłużać i pomagać mu w space­rach po pokoju aż do momentu, kiedy będzie mógł to zrobić sam. Opu­szczanie łóżka ma również znaczenie w zapobieganiu innym, wtórnym chorobom, nabywanym wskutek długotrwałego leżenia (odleżyny, za­palenie płuc, tworzenie się zakrzepów).

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.