Glikozydy fenolowe i związki garbnikowe – toksyczne działanie leków roślinnych

Glikozydy fenolowe. Glikozydy arbutyna i metyloarbutyna występują m.in. w liściach mącznicy, borówki brusznicy, borówki czarnej, w liściach i korze gruszy. Stosuje się je w mieszankach zioło­wych moczopędnych i odkażających drogi moczowe, ponieważ arbutyna hydrolizuje w moczu o odczynie alkalicznym i uwalnia silnie bak­teriobójczy hydrochinon. Zbyt duże dawki surowców arbutynowych lub stosowanie przez dłuższy czas preparatów zawierających wyciągi (np. Amioninu), mogą spowodować przewlekłe zatrucie z objawami anemii hemolitycznej, stłuszczeniem wątroby, odbarwieniem włosów, złym samopoczuciem, wymiotami i biegunką.

Związki garbnikowe. Wymienione poprzednio przeciwbiegunkowe surowce roślinne i ich przetwory wywierają również szkodliwe działania uboczne. Przyjmowanie przez dłuższy czas w ce­lach leczniczych lub jako używki (mocna herbata) wyciągów zawiera­jących znaczne ilości garbników utrudnia lub hamuje przyswajanie wielu mikroelementów (np. selen, miedź) i makroelementów (np. żela­zo). Tworzą się wówczas kompleksy z garbnikami nierozpuszczalne w środowisku wodnym. Takie same reakcje zachodzą z niektórymi wita­minami, np. z witaminą B1; oraz z niektórymi lekami, zwłaszcza zawierającymi alkaloidy.

Bardziej niekorzystne zjawiska zachodzą wskutek hydrolizy niektó­rych garbników (zwłaszcza taniny) przez kwas żołądkowy. Uwalniają się wówczas składniki garbników (np. kwas galusowy), które drażnią błonę śluzową żołądka, wywołują ból, nudności i wymioty. Stwierdzo­no również, że kwas galusowy w małych stężeniach jest silnym katalizatorem reakcji tworzenia się nitrozoamin z obecnych w przewo­dzie pokarmowym azotynów i amin. Nitrozoaminy są jednym z naj­groźniejszych związków rakotwórczych.

Analogicznie do kwasu galusowego działa tanina otrzymywana z galasów chińskich lub tureckich oraz nalewka galasowa. Tanina sto­sowana jako środek ściągający na oparzenia jest częściowo hydrolizowana oraz resorbowana i może spowodować nekrotyczne uszkodzenia wątroby. Stosowanie naparów lub odwarów z surowców garbnikowych albo z mieszanek ziołowych (np. Tannosan) w ustalonych dawkach i przez określony czas nie powoduje uchwytnych skutków ujemnych, poza przejściowymi zaparciami u niektórych osób.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.