Toksyczne działanie leków roślinnych

Wiele roślin leczniczych zawiera liczne związki o silnym działaniu fizjologicznym; niekiedy są to nawet silne trucizny. Stosować je moż­na wyłącznie pod kontrolą lekarza ustalającego ściśle dawkowanie. Należą tu: alkaloidy tropinowe z liści pokrzyku, bielunia i lulka, alka­loidy z opium lub z makówek (morfina, kodeina, papaweryna), alkaloi­dy ze sporyszu (ergotamina, ergotoksyna, ergometryna), kardenolidy z liści naparstnicy, ziela konwalii, ziela miłka wiosennego, cebuli mor­skiej i nasion strofantu, efedryna z ziela stroiczki, kolchicyna z na­sion i cebuli zimowita, rezerpina i ajmalina z korzeni rauwolfii, strychnina z nasion kulczyby, akonityna z bulw tojadu, chinina z ko­ry chinowej. Działanie toksyczne wymienionych związków jest znane od dawna, opisane w podręcznikach, a dawkowania tak ustalone, że nie ma niebezpieczeństwa zatrucia.

Istnieje jednak duża grupa surowców roślinnych, które w powszech­nym mniemaniu nie zawierają związków szkodliwych i są dostępne w dowolnej ilości, nawet bez recept, w zielarskich sklepach wzorcowych. Nowoczesne badania wykazały, że przeświadczenie o całkowitej nie­szkodliwości ziół jest błędne, że zioła stosowane w nieodpowiednich dawkach po upływie określonego czasu, a u niektórych osób nawet bezpośrednio po przyjęciu, mogą wywołać niepożądane objawy.

Olejki eteryczne. Znane są przypadki nadwrażliwości, alergii kon­taktowej oraz odczynów toksycznych w następstwie zetknięcia się skó­ry z niektórymi substancjami ziołowymi. Zmiany skórne są typu wyp­rysku (egzemy) lub zapalno-obrzękowe z odczynem pęcherzowym, to­warzyszy im świąd o różnym nasileniu i często wtórne zakażenie bakteryjne. Uczulenie może wywołać dotknięcie świeżych roślin: pier­wiosnka, ruty, bylicy, komosy, złocienia, sumaka. W analogiczny spo­sób mogą reagować osoby, które zetknęły się np. z olejkiem sosnowym, jodłowym, cynamonowym, tymiankowym, miętowym, cytrynowym oraz ze związkami otrzymanymi z olejków, jak również z produktami i preparatami zawierającymi olejki eteryczne — z pastą do zębów, dezo­dorantem, perfumami, wodą aromatyczną, mydłem, środkami piorący­mi, a nawet z przyprawami kuchennymi i lekami.

Antrazwiązki. Są to pochodne antracenu działające przeczyszczająco. Miejscem farmakologicznego zadziałania jest jelito grube. Pod wpływem zbyt wysokich dawek antrazwiązków następuje przekrwienie błony śluzowej jelita, zwłaszcza odbytnicy, oraz narządów miednicy małej. Ze względów anatomicznych jest to niekorzystne dla kobiet, głównie u ciężarnych, ponieważ może wywołać poronienie. Ponadto mogą występować krwawienia jelitowe spowodowane uszkodzeniem naczyń, istnieje też możliwość infekcji lub owrzodzenia; pojawiają się zaburzenia trawienne oraz przekrwienie i podrażnienie nerek. Długo utrzymujący się przewlekły odczyn zapalny i przekrwienie, niezależnie od umiejscowienia, zalicza się do tzw. „stanów przedrakowych”.

Z toksykologicznego punktu widzenia znaczenie ma również czas upływający od chwili przyjęcia leku przeczyszczającego do czasu wyp­różnienia. Najszybciej (po 6-8 godz.) działają liście senesu. Są one najbezpieczniejsze i w odpowiednich dawkach mogą być podawane dzieciom i kobietom ciężarnym. Najwolniej (po 10-14 godz.) działa Aloe (stężały sok aloesów, wchodzi w skład drażetek Alax), który naj­częściej wywołuje niekorzystne objawy. Kora kruszyny i korzeń rze­wienia wywołują przeczyszczenie po 8-10 godz. od chwili przyjęcia.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.