Związki fotodynamiczne – toksyczne działanie leków roślinnych

Hematoporfiryna,substancja znajdująca się w organizmie człowieka, powoduje, że po naświetleniu skóry promieniami nadfioletowymi o długości fali w granicach 297 do 408 nm, emitowanymi wraz ze światłem słonecznym, skóra staje się brunatna. Jeśli naświetlanie słoneczne lub ze sztucznego źródła pro­mieniowania nadfioletowego jest zbyt długie lub istnieje osobnicza nadwrażliwość, może wystąpić rumień, a nawet oparzenie skóry. W niektórych roślinach znajdują się związki o analogicznych właściwoś­ciach do hematoporfiryny. Są to: hyperycyna i jej analogi oraz furanokumaryny.

Hyperycyna występuje w zielu dziurawca, w soku dziurawca i w wyciągu alkoholowym z tego ziela. W lecznictwie wykorzystuje się właściwości fotodynamiczne hyperycyny w leczeniu bielactwa. Stosuje się sok dziurawca zewnętrznie do smarowania miejsc na skórze pozba­wionej pigmentu oraz równocześnie doustnie wraz z naświetlaniem lampą kwarcową lub promieniami słonecznymi. Przedawkowanie soku dziurawca i wystawienie na działanie słońca powoduje dość szybko rumień, oparzenia, a w cięższych przypadkach udar słoneczny z groź­ną dla życia hemolizą czerwonych krwinek, wewnętrznymi krwawie­niami i anemizacją jelit. Takiego działania nie ma napar z ziela dziu­rawca, gdyż hyperycyna nie rozpuszcza się w wodzie, lecz w alkoholu.

Zbliżone do hyperycyny związki o analogicznym działaniu znajdują się w zielu gryki (fagopyryna) i w niektórych gatunkach Penicil­lium (peniciliopsyna).

Furanokumaryny występują w: korzeniu arcydzięgla, biedrzeńca i lubczyka, liściu ruty, owocach pietruszki i aminka większego, selerze, pasternaku i innych. Najważniejszymi furanokumarynami, w kolejności zmniejszającej się aktywności są: psoralen, ksantotoksyna, bergapten, angelicyna i oksypeucedanina. Preparaty zawierające furanokumaryny (Beroxan, Psoralen, Ammifurin, Peucedanin, Meladinine) stosuje się doustnie i zewnętrznie w leczeniu bielactwa wraz z na­świetlaniem promieniami nadfioletowymi oraz w leczeniu łuszczycy. Napary lub odwary z surowców furanokumarynowych są mało sku­teczne w porównaniu z preparatami lub wyciągami alkoholowymi, ze względu na słabą rozpuszczalność związków czynnych w wodzie. Przedawkowanie i wielokrotna ekspozycja skóry na światło słoneczne lub lampy kwarcowej wywołuje objawy toksyczne: ogólne osła­bienie, bezsenność, ból głowy, nudności, wymioty, a w cięższych przy­padkach — uszkodzenie wątroby, stan zapalny żołądka i trzustki. Ob­jawami miejscowymi są: odczyn rumieniowy, rumieniowo-obrzękowy, wypryskowy i wypryskowo-pęcherzowy. Nie stwierdzono, w przeci­wieństwie do hyperycyny, zwiększonej hemolizy czerwonych krwinek, wykazano natomiast działanie cytotoksyczne — niektóre furanokuma­ryny uszkadzają jądra komórkowe oraz wywołują aglutynację chromo­somów. Wskazana jest duża ostrożność nieprzekraczania ustalonych dawek w stosowaniu surowców zawierających furanokumaryny i ich wyciągów oraz preparatów z izolowanymi związkami.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.